De scheve torens van Bologna: Asinelli en Garisenda

Hoge, stenen torens domineren al sinds de middeleeuwen de skyline van Bologna. In de bloeitijd van deze Italiaanse stad moeten er zo’n 100 tot 200 torens gestaan hebben. De meeste hebben de tand des tijds niet overleefd, wat de resterende torens alleen maar meer bijzonder maakt. Van de twintig torens die bewaard zijn gebleven zijn er twee bijzonder indrukwekkend: de 97 meter hoge toren van Asinelli en de kleinere Garisenda. Deze ‘Due Torri’ hellen vervaarlijk naar elkaar toe. ‘Torri pendenti’, kan je ze beter noemen, de scheve torens van Bologna.

De scheve torens van Bologna

De vroege middeleeuwen waren de bloeitijd van Bologna. In deze tijd schoten de torens als paddenstoelen uit de grond. Men gaat ervan uit dat de torens zijn gebouwd tijdens en na de Investituurstrijd, de machtsstrijd tussen de Rooms-Duitse keizer en de paus van Rome tijdens de 11e en 12e eeuw. In deze instabiele tijd bouwden de rijke inwoners de torens ter verdediging en bescherming van hun eigendommen en grondgebied. Net zoals in het bekende torenstadje San Gimignano konden de families zich in de torens terugtrekken wanneer er gevaar dreigde. Het moet een prachtig uitzicht zijn geweest; de prachtige rode stad met de hoge torens die fel afstaken tegen de blauwe lucht. Niet voor niets is een van de bijnamen van Bologna la turrita, oftewel de getorende.

Een toren was in deze tijd ook een waar statussymbool. Want hoe machtiger en rijker een familie was, hoe meer geld er werd neergelegd en hoe hoger de toren die men liet bouwen. Het waren vaak kostbare projecten, die niet zelden 10 jaar in beslag namen. Van alle torens die oorlogen, aardbevingen en branden, weer en wind, hebben overleefd, zijn de scheve Asinelli-toren en de Garisenda-toren misschien wel het meest bijzondere. Ook deze torens dragen de namen van de families die ze financierden.

Asinelli en Garisenda

Dat de ‘Due Torri’ flink in hoogte verschillen, kan betekenen dat de familie Garisenda minder welvarend was dan de familie Asinelli. Toch is de toren ooit een paar meter hoger geweest. In de loop der eeuwen is de toren flink verzakt en hij helt ook nog eens zo’n drie meter richting het zuiden. Al in de veertiende eeuw is voor de veiligheid een deel van de wankele toren afgebroken.

Asinelli torent hoog boven zijn kleine broertje uit. Over de bouw van de toren, gaan in Bologna verschillende verhalen rond. De meest logische is dat de toren tussen 1109 en 1119 werd gebouwd in opdracht van de edele ridder Gherardo Asinelli. Onderaan de toren zou een vesting zijn geweest, voor dienstdoende soldaten.

Meer romantisch is het verhaal over een jong stelletje in Bologna. Een jongeman die per ezel (‘asinelli’ is ‘ezels’ in het Italiaans) zakken grind vervoerde, zag op een dag een prachtig meisje. Het was liefde op het eerste gezicht en de jongen vroeg haar vader, een rijke edelman, om haar hand. Lachend antwoordde deze: ‘Pas als je de hoogste toren van heel Bologna bouwt!’ Even later vond de jongen een grote schat van gouden muntstukken. Hiermee bekostigde hij de bouw van de hoogste toren van de stad. De toren van Asinelli werd hiermee symbool van de alles overwinnende liefde.

De torens van Bologna beklimmen

Voor wie geen hoogtevrees heeft is het beklimmen van de Asinelli toren aan het Piazza di Porta Ravegnana dan ook een aanrader. Het overwinnen van de 498 treden wordt beloond met een spectaculair uitzicht over de rode daken van Bologna. Er zijn echter nog meer torens en klokkentorens in Bologna die een bezoek waard zijn. We zetten ze voor je op een rij:

• Campanile della Cattedrale di San Pietro – de bouw van deze 70 meter hoge klokkentoren werd gestart in 1184 en voltooid in 1426
• Campanile della Basilica di San Petronio – de klokkentoren van Giovanni da Brensa
• Campanile della Basilica di San Domenico – de klokkentoren van San Domenico werd gebouwd in gotische stijl
• Campanile della Basilica Santa Maria dei Servi – deze klokkentoren werd voltooid in 1455
• Campanile della Chiesa di San Giacomo Maggiore – gebouwd in 1471
• Campanile della Chiesa dei Santi Bartolomeo e Gaetano – werd voltooid in 1694, maar in 1748 herbouwde architect Giacomo Lanfranchi de spits om deze te harmoniseren met de rest van het gebouw
• Campanile della Chiesa di San Girolamo della Certosa – de klokkentoren van de kerk van San Girolamo della Certosa werd gebouwd door Tommaso Martelli
• Le due Torri: Garisenda e degli Asinelli – hét traditionele symbool van Bologna
• Torre Accursi – ook bekend als Torre dell’Orologio omdat op de gevel van het gebouw een grote mechanische klok werd geplaatst
• Torre dell’Arengo – bij het Palazzo del Podestà
• Torre Prendiparte of Torre Coronata – verdedigingstoren gebouwd in de 12e eeuw door de Prendiparte familie. Na de Asinelli Tower de hoogste toren van de stad
• Torre Galluzzi – aan het Piazza Galvani
• Torre Azzoguidi – ook bekend als de Altabella toren aan de Via Altabella
• Torre Agresti- de toren aan Piazza Galileo is een van de weinig gebouwen aan het plein die de bombardementen van de Tweede Wereldoorlog overleefde
• Torre Alberici – de toren van Palazzo della Mercanzia, gebouwd door de Alberici familie in de 13e eeuw
• Torre Carrari – deze smalle toren is slechts 22 meter hoog, maar is een heuse woontoren, gebouwd door de Carrari familie
• Torre Guidozagni – aan het Sant’Alò plein
• Torre Lambertini – net als de Torre Carrari een woontoren
• Torre Lapi – volgens sommigen deel van de ruïnes van Porta Nova, een van de oude middeleeuwse stadsmuren
• Torre Uguzzoni – gebouwd door de nobele Ghibellijnse familie Uguzzoni op de hoek van vicolo Mandria en vicolo Tubertini, in een van de meest pittoreske middeleeuwse delen van Bologna