Studeren aan de Università per Stranieri di Perugia: alles wat je moet weten

‘s Ochtends loop ik het klaslokaal in, in het Palazzo Gallenga in het hart van Perugia. Mijn klasgenoten zijn er al. Op een paar uitzonderingen na zijn het priesters. Van over de hele wereld, hier om Italiaans te leren als voorbereiding op een verblijf in het Vaticaan. Ik studeer een maand met een beurs aan de Università per Stranieri di Perugia. In een klas vol priesterboorden zitten is inderdaad niet heel gangbaar, maar ook dit maakt mijn taalstudie in Perugia een hele ervaring.

Een tijd de taal leren in Italië, het is voor velen een droom. Dankzij een beurs van de Universiteit Utrecht studeer ik een maand aan de Università per Stranieri di Perugia, een van de bekendste talenuniversiteiten van Italië. Omdat ik veel vragen krijg over hoe ik deze studie beleefd heb, deel ik hier alles wat je moet weten over studeren aan de Università per Stranieri di Perugia. En ik kan je vertellen: het is anders dan je verwacht.

Een universiteit met geschiedenis

De Università per Stranieri di Perugia bestaat al sinds 1921, opgericht om buitenlandse studenten kennis te laten maken met de Italiaanse taal, geschiedenis en cultuur. Tegenwoordig kun je er terecht voor een cursus van een maand, maar ook voor een volledige bachelor- of masteropleiding. Veel studenten volgen hier 1 of 2 maanden les als voorbereiding op een Erasmusjaar elders in Italië. Daarnaast kun je er officiële taalcertificaten behalen, zoals het CELI, het Certificato di Lingua Italiana.

De lessen vinden deels plaats in het prestigieuze Palazzo Gallenga-Stuart, een indrukwekkend palazzo midden in het oude centrum. Eén van de mooiste klaslokalen bevindt zich in wat ooit de slaapkamer was van het echtpaar Gallenga-Stuart. Dat je hier Italiaanse werkwoordsvervoegingen zit te oefenen, maakt het er niet minder bijzonder op.

Huisvesting in Perugia

Omdat Perugia een echte studentenstad is, trekken veel studenten in de zomer weg, en dat betekent dat er juist dan veel kamers vrijkomen. Via platforms als EasyStanza vind je ook voor een kortere periode gemeubileerde kamers in het oude centrum. Zonder al te veel moeite vind ik een kamer op 2 minuten lopen van de universiteit, midden in de historische binnenstad. Niet slecht.

Het gaat zelfs iets te makkelijk. Een week voor aankomst krijg ik bericht dat mijn kamer, waarvoor de borg en huur al betaald zijn, niet meer beschikbaar is. Nog geen uur later volgt een 2e e-mail: de huisbaas heeft al een andere kamer geregeld. Zo kan ik toch nog zonder stress naar Perugia afreizen.

De inschrijving: welkom in Perugia

Dan de inschrijving. Dit is het moment waarop je kennismaakt met het Italiaanse geduld. Of liever gezegd, met het geduld dat Italië van jóú vraagt. Dankzij mijn studiebeurs kan ik deze maand studeren zonder collegegeld te betalen, en het leek er even op dat de inschrijving ook soepel zou gaan. Alles was vanuit Nederland toch al geregeld.

Na aankomst in Perugia zijn de eerste dagen bedoeld voor de plaatsingstoetsen. Voor aanvang van de cursus heb ik vrijwel geen informatie ontvangen, dus ga ik op goed geluk maar om 8 uur ‘s ochtends naar de universiteit. Een goede gok. In de Aula Magna van het Palazzo Gallenga leggen alle leerlingen een schriftelijk examen af: begrijpend lezen, werkwoordoefeningen. Iedereen, van absolute beginner tot gevorderde spreker, krijgt hetzelfde examen. Zittend aan een lange houten bank en met een houten plankje op schoot leg ik het examen af. Daarna volgt een mondeling: ik stelt mezelf voor aan een panel van professoren en vertel waarom ik Italiaans wil leren. Op basis daarvan word ik ingedeeld bij de Intermediate course, op CEFR niveau B1–B2.

Klinkt overzichtelijk. Maar dan begint het wachten. In de rij voor de segreteria, het secretariaat in de kelder van het palazzo. Wachten op je inschrijfformulier. Op een nieuwe stempel. Op een medewerker die er even niet is. Zelfs op de enige bruikbare computer, die op de eerste dag besluit ermee te stoppen. De volgende dag opnieuw in de rij.

En dan is er nog het Codice Fiscale: een soort Italiaans burgerservicenummer dat je nodig hebt zodra je hier studeert. Daarvoor ga je naar het kantoor van de belastingdienst, het Agenzia delle Entrate, met je inschrijfformulieren en een geldig legitimatiebewijs. Waar je, inderdaad, weer in de rij staat om een aanvraagformulier in te vullen en handtekeningen te verzamelen.

Later die maand sta ik weer in de rij om mijn beursbedrag op te halen en ook als je een certificaat wil behalen of een examen wil afleggen sta je geregeld uren te wachten. Officiële richtlijnen en data zijn hier niet voor. Het makkelijkste is om bij twijfel gewoon bij de segreteria, in de kelder van het Palazzo Galenga, in de rij te gaan staan.

Van mijn dertig dagen in Perugia heb ik er minstens 5 gewacht. Gewoon gezeten. In de rij gestaan. Gewacht op mensen, formulieren, stempels. Er is een Italiaans gezegde dat me bij is gebleven: La calma è la virtù dei forti, kalmte is de deugd van de sterken. Je leert het hier snel omarmen.

De taallessen in Perugia

Heb je de inschrijving overleefd, dan zijn ook de taallessen een beleving op zich. Die beginnen vroeg, vaak rond 8 uur als het nog koel is. De docenten zelf zijn vaak fashionably late: een kwartier na aanvang is gebruikelijk, een halfuur geen uitzondering. Aanwezigheid van de studenten wordt strikt bijgehouden op een presentielijst vol handtekeningen. Bij het voorlezen van je naam sta je netjes op en roep je presente.

De lessen zijn vrij klassiek: veel grammatica, weinig conversatie, en de docent is vooral aan het woord. De meeste lessen vinden plaats in het lyceo van Perugia, met echte schoolbankjes en een kruisbeeldje boven het bureau van de docent. Of je er wat aan hebt, hangt sterk af van wie er voor de klas staat. De jongere docenten werken met muziek, filmpjes en echte gesprekken. De oudere garde leest dezelfde teksten herhaaldelijk voor. Raak je de draad kwijt, dan mis je al snel de rest van de les.

De taallessen worden gegeven van niveau A1 tot C2. Met 27 uur les per week plus huiswerk kom je taalkundig een heel eind. Maar het echte leren? Dat gebeurt buiten de collegezaal.

Les tussen de priesters

Dan toch terug naar die ochtend in het klaslokaal. Omdat Perugia vlakbij Assisi en Rome ligt, komen hier veel priesters en nonnen die voor ze een tijd aan het Vaticaan verblijven eerst een maand of langer Italiaans studeren. En wat blijkt? In mijn klas zijn de priesters ruim in de meerderheid. De eerste dagen voel ik me, in mijn zomerse jurk tussen alle priesterboorden, merkbaar de uitzondering.

Maar de priesters in mijn klas blijken uitstekende gesprekspartners. Ze zijn diep geïnteresseerd in Italiaanse kunst, architectuur en religieus erfgoed, en daar wil ik graag over meepraten. Uiteindelijk oefen ik mijn Italiaans het meest tijdens die gesprekken: over kerken, fresco’s, heiligen en de betekenis van plekken als Assisi. Niet de conversatieles die ik had verwacht, maar een betere.

Perugia als uitvalsbasis

Studeren in Perugia betekent ook: leven in Perugia. En dat is geen straf. De stad heeft een rijke geschiedenis van de Etrusken en Romeinen tot de Middeleeuwen en de Renaissance, en daarnaast ook een levendig studentenleven. Vanuit hier bezoek ik Rome, verken ik Assisi en fiets ik rond het Lago Trasimeno. Ik koop kaartjes voor Umbria Jazz en bezoek ontelbare musea.

De universiteit organiseert bovendien regelmatig excursies naar steden door heel Italië, met Italiaanstalige rondleidingen. Zo ga ik met de boot naar Elba en bezoek Cinque Terre. Het is misschien wel de beste manier om taal en cultuur tegelijk op te nemen.

Zou ik het aanraden?

Ja, zonder twijfel. Een maand studeren aan de Università per Stranieri di Perugia is meer dan een taalcursus. Het is onderdompeling: in een stad, in een cultuur, in een taal. Omdat je er langer bent dan een gemiddelde vakantie en omringd wordt door mensen die de taal willen leren, spreek je Italiaans met huisgenoten, in winkels, op straat, op excursies en soms, onverwacht, met een priester over de fresco’s van Giotto.

De bureaucratie test je geduld. De lessen zijn niet altijd wat je hoopt. Al zijn mijn lessen een tijd geleden en verwacht ik dat dit inmiddels wel veranderd is. Maar Perugia zelf, de gesprekken die je voert, de mensen die je ontmoet, de ervaring van een maand in het buitenland studeren, die maken het meer dan de moeite waard.