De meeste toeristen slenteren over het Piazza Piccinino zonder te weten wat er onder hun voeten ligt. Midden in het centrum van Perugia, verborgen onder een statig 16e-eeuws palazzo, bevindt zich een Etruskische put van meer dan 2.300 jaar oud. En het palazzo zelf blijkt een van de mooiste musea te zijn die ik in Umbrië heb bezocht.
Eeuwen geschiedenis in Perugia
Jaren geleden studeerde ik een maand in Perugia. Ik ken de stad dus al. De musea, de steile straten en trappen, de uitzichten over de vallei, het drukke Corso Vannucci. Maar vanmiddag ontdek ik een kant van Perugia die ik toen compleet heb gemist. Wat ik toen nog niet wist: verborgen onder een palazzo ligt een Etruskische waterput, en een bezoek hieraan kan perfect gecombineerd worden met het verkennen van het museum dat zich boven de grond bevindt.
Perugia is de hoofdstad van Umbrië en werd meer dan 3.000 jaar geleden gesticht door de Etrusken. Het is een levendige studentenstad, gebouwd bovenop een heuvel met weidse uitzichten over de omgeving. Bang voor die klim? Niet nodig: een mini-metro en ondergrondse roltrappen brengen je via eeuwenoude tunnels omhoog naar de binnenstad. Perugia leent zich prima voor een dagtrip vanuit Assisi of Lago Trasimeno, maar wie langer blijft ontdekt dat de stad véél meer te bieden heeft dan de bekende kathedraal en de Galleria Nazionale. De echte verrassingen vind je onder het straatniveau.
Museo Sorbello in Perugia
Jaren na mijn taalstudie ben ik weer een middag in Perugia. Door kronkelige smalle straten loop ik naar Museo Sorbello, een mooi 16e eeuws pand waar zich tegenwoordig een museum in bevindt. Ik ben benieuwd, want ik heb geen idee wat me te wachten staat.
Het museum bezoek je met een gids, die je kamer voor kamer meeneemt door het leven van de adellijke familie Ranieri Bourbon di Sorbello. En wat een leven. Ik loop door vertrekken die ooit de appartementen van de familieleden waren, met fresco’s op de gewelven en elegante kroonluchters boven mijn hoofd. Langs schilderijen en gravures, Italiaans en Chinees porselein, en een bibliotheek met zo’n 30.000 boeken, waaronder manuscripten uit 1408.
Een kamer is gewijd aan markies Uguccione III Bourbon van Sorbello. Hij was degene die in 1780 de residentie aan de Piazza dei Gigli (het huidige Piazza Piccinino) kocht van de graven Eugeni, om er het huidige Palazzo Bourbon van Sorbello van te maken. Maar wat me het meest bijblijft is de kamer gewijd aan Romeyne Robert Ranieri di Sorbello. Een Amerikaanse die tijdens een reis in Rome een Italiaanse markies ontmoette en met hem trouwde. Vlakbij het Trasimeense meer richtte ze de Scuola Ricami Ranieri di Sorbello op, waar vrouwen handgeborduurde stoffen maakten.
En, zo vertrouwt de gids ons, bijzonder is dat zij het loon direct aan de vrouwen gaf zodat zij onafhankelijkheid konden opbouwen. De gids vertelt het terloops, maar ik vind het een van de mooiste details van het hele bezoek. De borduurmotieven, geïnspireerd op architectuur, zoals ronde raamvormen die terugkomen in kantwerk, zijn prachtig.
En dan is er nog het dakterras, met een weids uitzicht over Perugia en de vallei richting Assisi. Even diep ademhalen voor we naar beneden gaan. Want wat er onder het palazzo verborgen ligt, is misschien nog wel indrukwekkender.
Pozzo Etrusco
Via de ontvangsthal van het museum daal ik af naar de Pozzo Etrusco, de Etruskische waterput van Perugia. Via een aantal trappen kun je een stukje afdalen onder in dit oude waterreservoir. Ik loop 42 treden naar beneden en het wordt direct een stuk koeler. En dan sta ik op een glazen loopbrug en kijk ik de diepte in.
De waterput is gebouwd in de 3e eeuw voor Christus om de Etruskische stad op de heuvel van water te voorzien. Om bij het water te komen werd een put geslagen met een diepte van maar liefst 37 meter en een diameter van zo’n 5,6 meter. De travertijnblokken waarmee de wanden zijn opgebouwd glinsteren van het vocht. Bijzonder is dat ze zijn gestapeld zonder cement. En het werkt nog steeds: 3 ondergrondse wateraders voeden de put tot op de dag van vandaag.
Ik kijk omlaag en probeer de bodem te zien. Door de eeuwen heen is de put verschillende keren herbouwd, wat erop wijst dat het waterreservoir al die tijd in gebruik is geweest. Wel is er in de middeleeuwen een nieuwe put gebouwd. Deze is nog steeds zichtbaar op Piazza Piccinino zelf, buiten op straat. De put wordt omgeven door geparkeerde auto’s, niet het meest fotogenieke plaatje, maar het markeert eeuwen aan geschiedenis. De meeste mensen die over het pleintje lopen, hebben geen idee wat zich hier ver onder straatniveau bevindt.
Hoe bezoek je Palazzo Sorbello?
Palazzo Sorbello is nog altijd in bezit van de familie Sorbello, maar wordt tegenwoordig beheerd door de Sorbello Foundation. De voorzitter, de laatste telg van het geslacht, keerde na zijn pensioen terug uit Engeland om de nalatenschap veilig te stellen. Voor hopelijk nog vele generaties, want het is een prachtig museum. Dat enthousiasme merk je aan alles: aan de gids die met zichtbaar plezier vertelt, aan de zorg waarmee alles is ingericht. Je bezoekt het museum met een audioguide of tijdens een rondleiding met gids; de archeologische site van de Pozzo Etrusco is ook apart te bezoeken en is toegankelijk via het museum. Ga dus naar deze plek, want hier kun je 2 bijzondere musea in Perugia bezoeken.
Wat is er verder te doen in Perugia?
Perugia heeft meer dan genoeg te bieden. De Duomo di San Lorenzo aan het prachtige Piazza IV Novembre, de 10e-eeuwse benedictijner abdij en basiliek Basilica di San Pietro. Werp dan meteen een blik op de Fontana Maggiore, een middeleeuwse fontein op het Piazza IV Novembre. Iets verderop vind je het Palazzo dei Priori: het stadhuis met het Collegio del Cambio, Collegio della Mercanzia en Galleria Nazionale. Dit laatste museum, de Galleria Nazionale dell’Umbria, heeft werken van Duccio, Piero della Francesca, Beato Angelico en Perugino. Maar ook het MANU – Museo Archeologico dell’Umbria is een bezoek waard.
Tot slot zijn de Porta Augusta met Etruskische en Romeinse elementen, en de San Michele Arcangelo Tempel, een van de oudste kerken in Perugia en Italië, een must see in Perugia. Iets buiten de stad bezoek je de Ipogeo dei Volumni, een Etruskische tombe uit de tweede helft van de 2e eeuw voor Christus.
Maar begin met de Pozzo Etrusco. Want zo’n verborgen plek midden in de stad, die vergeet je niet snel.
Wist je dat Perugia ook bekendstaat als de Stad van de Chocolade? De Perugina Chocoladefabriek (van de Baci-chocolade) ligt net buiten de stad, en midden in het centrum van de stad kun je een chocolademuseum bezoeken. Ieder jaar is er in oktober een wereldberoemd chocoladefestival.
Geef een reactie